Beste vrienden en vriendinnen van ELIANT,

De Europese Commissie heeft afgelopen december versie 3.0 van het Referentiekader voor digitale vaardigheden van burgers gepubliceerd. Het gaat om een gedetailleerd schema, dat bepaalt over welke vaardigheden volwassen personen zouden moeten beschikken afhankelijk van de gewenste competentie. Vaak wordt dit echter opgevat als een leerplankader voor het lager en voortgezet onderwijs, verbonden met een intensief gebruik van digitale tools (inclusief AI) van jongs af aan. En wat nog erger is: de volwassenen die dit soort plannen maken, vergeten daarbij hoeveel zij zich aan digitale vaardigheden op volwassen leeftijd zelf eigen hebben gemaakt of in stoomcursussen hebben verworven, en hoeveel zij aan creativiteit, mentale gezondheid en psychomotorische vaardigheden te danken hebben aan hun beeldschermvrije kleuter- en schooltijd.

Juist om deze vaardigheden, die alleen in de analoge wereld opgedaan kunnen worden, is het de Europese Commissie te doen. Deze noemt de HERMMES-aanpak dan ook een benadering die “kinderen en jongeren erbij ondersteunt digitaal weerbare, mediavaardige volwassenen te worden”. De HERMMES-aanpak werd ontwikkeld door 15 partnerorganisaties onder de coördinatie van ons lid, de European Council for Steiner Waldorf Education (ECSWE), waar we al over verteld hebben hier.

De nieuwste aanvulling bij deze activiteiten is een 15 maanden durende HERMMES-ambassadeursopleiding, die in september 2026 start en waarvoor u zich nu hier kunt opgeven. Meer informatie over de HERMMES-aanpak voor leraren en ouders vindt u hier.

De bedreigde democratie
Wereldwijd zijn tegenwoordig de machtsverhoudingen aan het verschuiven – ook in Europa. Ons werelddeel is opnieuw op zoek naar zijn plaats in de machtsstructuren van de opkomende nieuwe wereld(wan)orde. In wezen belichaamt Europa verscheidenheid en inclusiviteit en de grote uitdaging om aan een gemeenschappelijke, op waarden gebaseerde identiteit te werken. Het op regels gebaseerde waardensysteem van de democratische sociale stelsels is aan het wankelen gebracht en maakt plaats voor autoritaire structuren, waarbij de machthebbers er niet voor terugdeinzen de wetgevende organen te ondermijnen.

Om Europa tegen een nieuwe versplintering en antidemocratische krachten te beschermen, moeten hervormingen van onderaf – breed gedragen door de samenleving – voor transparantie en inclusieve deelname zorgen. De democratisch gekozen volksvertegenwoordigers dienen hieraan te worden gehouden.

ELIANT wil – naar mogelijkheid samen met andere initiatieven – een dergelijke cultuuromslag ‘van onderaf’ met democratische middelen bewerkstelligen: wij eisen een onderwijssysteem waarin de gezonde ontwikkeling van kinderen en jongeren centraal staat. De aanpassings- en prestatiedruk vanuit de politiek en het bedrijfsleven moet hieraan ondergeschikt worden gemaakt. Op deze wijze wordt aan een samenleving gebouwd die opkomt voor inspraak, medewerking en directe democratie in plaats van aanpassing aan de bestaande structuren. Maar bijzonder brisant is wel onze eis tot herbezinning op het vlak van de economie: want net zoals er geen levend organisme bestaat dat onbeperkt kan groeien, levert een economie die gericht is op het ideaal van onbeperkte groei, voor de planeet aarde en zijn bewoners op den duur meer schade op dan nut. Dit komt niet in de laatste plaats doordat de strijd om de natuurlijke hulpbronnen steeds opnieuw wordt aangewakkerd, waarmee nog meer conflict- en crisishaarden worden gecreëerd. Een op de behoeften afgestemd kringloopconcept dat de hele waardeketen omvat, is dringend nodig om het ecologisch evenwicht niet verder in gevaar te brengen.

Tegenwoordig wordt de op regels gebaseerde orde in Europa bedreigd door een op macht gebaseerde orde. Des te belangrijker is het om op lange termijn – zoals bijvoorbeeld Sekem doet – op te komen voor een op waarden gebaseerde orde van de samenleving. Deze kan slagen als velen zich er medeverantwoordelijk voor voelen en in hun invloedssfeer doen wat mogelijk is.

Met veel dank voor uw meedenken groet u hartelijk in naam van het ELIANT-team
Michaela Glöckler

Met uw donatie helpt u ons de toekomst mede vorm te geven!